Denizli’nin Honaz ilçesindeki Kolossai Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, taşlara oyulmuş 60 mezar gün yüzüne çıkarıldı. Yaklaşık 2.200 yıllık olduğu belirlenen mezarlar, Anadolu’nun kadim ölü gömme geleneklerine ışık tutuyor.
Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Dr. Barış Yener’in başkanlığında süren kazılarda, traverten kayalık bir alanda yan yana sıralanmış “kaya oygu tekne mezarlar” ortaya çıkarıldı. Ortalama 180 santimetre uzunluğunda ve 1 metre genişliğindeki bu mezarlar, hem işçilikleri hem de planlı dizilimleriyle dikkat çekiyor.
Araştırmacılar, antik dönemde tarım için verimsiz ve taşlık alanların mezarlık olarak seçildiğini belirtiyor. Bu da Kolossai halkının toprakla kurduğu ilişkinin ne kadar rasyonel ve çevreye duyarlı olduğunu gösteriyor.
Mezarların içinden çıkan eşyalar da dönemin inanç dünyasına dair ipuçları veriyor: kandiller, cam ve pişmiş toprak şişeler, muskalar, sikkeler ve kişisel eşyalar… Tüm bunlar, ölülerin yolculuğuna hazırlık niteliğinde, hem koruyucu hem sembolik objeler olarak görülüyor.
Kolossai, MÖ 6. yüzyıldan itibaren yün ve tekstil ticaretiyle tanınmış bir şehir. Perslerden Bizans’a kadar önemini koruyan bu antik kent, zamanla doğal afetler ve ekonomik değişimlerle sönümlenmiş, “Chonae” adıyla yeniden inşa edilip terk edilmişti.
Bugün ise toprak altından çıkan bu sessiz tanıklar, kentin kayıp dönemlerini yeniden anlamamızı sağlıyor. Yaklaşık 20 dönümlük alan, koruma altına alınmış durumda. Kazılar “Geleceğe Miras” projesi kapsamında destekleniyor ve Kolossai’nin tarihsel boşluklarını tamamlayacak yeni veriler sağlaması bekleniyor.
Denizli’nin bu eski sakinleri, iki bin yıl sonra bile kendi hikâyelerini anlatmayı sürdürüyor — taşların arasında, sessiz ama kalıcı bir dille.
