Van Kedisi Evi ve Van Kedi Villası, Van kedisinin korunması ve tanıtılması amacıyla Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi yerleşkesi içinde oluşturulmuş, işlevleri ve kullanım biçimleri farklı iki ayrı birimdir. Her iki yapı da Van Kedisi Araştırma ve Uygulama Merkezi bünyesinde yer alır ancak biri ziyaret ve tanıtım odaklı, diğeri ise barınma ve üretim odaklı olarak planlanmıştır.
Van Kedisi Evi, merkezin ziyaretçilere açık olan bölümüdür. Bu yapı, Van kedisinin genel özelliklerinin tanıtıldığı, kedilerin kontrollü ve güvenli bir ortamda sergilendiği alandır. İç mekânlar geniş, aydınlık ve cam bölmelerle düzenlenmiştir; ziyaretçiler kedilerle doğrudan temas kurmadan gözlem yapabilir. Van Kedisi Evi’nde yetişkin kediler ve yavrular belirli dönemlerde ziyaretçilere gösterilir. Burada kedilerin göz renkleri, tüy yapıları ve davranış özellikleri rahatlıkla gözlemlenebilir. Yapı içinde bilgilendirici panolar, görseller ve kısa tanıtım metinleri yer alır. Van Kedisi Evi, tanıtım ve farkındalık amacıyla düzenlenmiş olup, kedilerin günlük bakım ve üretim süreçleri bu alanda yürütülmez.
Van Kedi Villası ise merkezin halka kapalı, daha kontrollü ve teknik işlevlere sahip bölümüdür. Villa, Van kedilerinin barındırıldığı, çiftleştirme programlarının uygulandığı ve yavruların büyütüldüğü ana yaşam alanıdır. Burada kediler, bahçeli, müstakil ve korunaklı bölmelerde barınır. Her bir villa ünitesi, belirli sayıda kedinin doğal davranışlarını sürdürebileceği şekilde planlanmıştır. Çiftleştirme süreçleri veteriner hekimler ve uzman personel tarafından takip edilir; doğumlar, yavru gelişimi ve sağlık kontrolleri bu alanda gerçekleştirilir. Van Kedi Villası, safkan Van kedilerinin genetik özelliklerinin korunmasında temel rol oynar.
Van Kedi Villası’nda yer alan kedilerin tümü kayıt altındadır. Her kedinin soyağacı, doğum tarihi, göz rengi ve sağlık geçmişi düzenli olarak izlenir. Dışarıdan kedi kabul edilmez ve üretim tamamen merkez kontrolünde yürütülür. Yavrular belirli bir olgunluğa ulaştıktan sonra tanıtım amacıyla sınırlı süreyle Van Kedisi Evi’ne alınabilir.
Bu iki yapı birlikte değerlendirildiğinde; Van Kedisi Evi, ziyaretçi bilgilendirme ve tanıtım işlevini üstlenirken, Van Kedi Villası Van kedisinin sürdürülebilir biçimde yaşatılması, üretilmesi ve korunmasını sağlayan çekirdek alan olarak faaliyet gösterir. Bu ayrım, hem hayvan refahını korumak hem de endemik bir türün bilimsel yöntemlerle devamlılığını sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.
