İstanbul’un Tarihi Yarımada’sının simgelerinden biri olan Sultanahmet Külliyesi, Osmanlı padişahı IV. Ahmed tarafından 1600’lü yılların başında inşa ettirilmiş ve 1616 yılında tamamlanmıştır. Padişahın genç yaşta tahta çıkmasının ardından, hem kendi adını ölümsüzleştirmek hem de İstanbul’a görkemli bir eser kazandırmak amacıyla yaptırdığı bu külliye, dönemin en büyük mimarlık projelerinden biri olmuştur. Külliyeyi tasarlayan mimar, dönemin ünlü Osmanlı mimarlarından Sedefkâr Mehmet Ağa’dır. Kendisi, Mimar Sinan’ın öğrencisi olarak yetişmiş ve Osmanlı mimarisinin zarif detaylarını Sultanahmet Camii’ne taşımıştır.
Külliyenin kalbini oluşturan Sultanahmet Camii, altı minaresiyle dikkat çeker; dört minaresi ve iki minaresi, sonradan eklenmiştir ve bu sayede cami, aynı dönemdeki diğer büyük camilerden ayrılarak özgün bir siluet kazanmıştır. Camii iç mekanında kullanılan İznik çinileri, 17. yüzyıl Osmanlı çini sanatının en seçkin örneklerini barındırır. Mavi, turkuaz ve beyaz tonları, kubbe ve duvarlarda ustaca kullanılmış, ziyaretçilere hem görsel bir şölen hem de kutsal bir atmosfer sunar. İç mekandaki büyük kubbe, 23.5 metre çapında olup, camiyi ferah ve aydınlık kılar.
Külliye sadece camiden ibaret değildir. Kompleksin önemli parçalarından biri olan medrese, dini eğitim vermekle kalmaz, aynı zamanda dönemin sosyal ve kültürel merkezi olarak hizmet vermiştir. Medresede yetişen öğrenciler, İslam ilimleri yanında astronomi, matematik ve edebiyat gibi konularda da eğitim almıştır. Külliyeye bağlı hastane (darüşşifa) ise dönemin tıp anlayışını yansıtır; hastalara hem fiziksel hem de ruhsal tedavi sunulurdu. Bu hastane, klasik Osmanlı hastanelerine benzer şekilde, büyük avlulu ve merkezi su kanallarıyla planlanmıştır.
Sultanahmet Külliyesi’nde halkın günlük yaşamına hizmet eden yapılar da bulunur. Hamam, hem temizlik hem de sosyal buluşma yeri olarak işlev görmüştür. Külliyeye ait çeşmeler, hem avlu ve sokaklardaki su ihtiyacını karşılamak hem de estetik bir unsur olarak tasarlanmıştır. Ayrıca külliye, vakıf sistemiyle desteklenmiş; gelir getirici dükkanlar ve fırınlar, hem külliyenin masraflarını karşılamak hem de halka hizmet sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Sultanahmet Külliyesi, Osmanlı’nın şehircilik ve mimarlık anlayışının en çarpıcı örneklerinden biridir. Sedefkâr Mehmet Ağa’nın ustalığı, IV. Ahmed’in vizyonu ve dönemin sanatçıları ile zanaatkarlarının emeği birleşerek İstanbul’un kalbine unutulmaz bir eser bırakmıştır. Günümüzde külliye, hem dini bir merkez hem de İstanbul’un kültürel ve tarih turizminin en önemli duraklarından biri olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Kompleksin her köşesi, Osmanlı’nın sosyal, kültürel ve estetik anlayışını gözler önüne serer; ziyaretçilere geçmişe yolculuk yapma fırsatı sunar.
